Tyle w gęstwinie cisz błądzi i tyle
Słoneczniejących między pniami czasów,
Że nasilone barwami motyle
Lecą w znój przyszły - przeczuwanych lasów.

Bolesław Leśmian "W lesie" (fragment) - pisane w Zamościu

RPN

Strona archiwalna. Nieaktualizowana od 2018 roku! :-)

Struktura RPN

Formy ochrony przyrody

Fauna i flora RPN

Turystyka w RPN

Stowarzyszenie RK SOP

Szlaki na terenie RPN

Pogoda w RPN

RPN w Internecie

* * *
Okienko, zamknij się!

ROZTOCZAŃSKI PARK NARODOWY

Strona archiwalna. Nieaktualizowana od 2018 roku! :-)

Po wieloletnich staraniach naukowców i miłośników przyrody, dnia 10 maja 1974 roku powołano do istnienia Roztoczański Park Narodowy (RPN) z siedzibą w Zwierzyńcu.

W momencie powstania parku jego powierzchnia liczyła 4800 ha. Obecnie granice RPN obejmują obszar o powierzchni około 8500 ha.

Według art. 8.1. "ustawy o ochronie przyrody" z 2004 roku, "park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1.000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe".

TU Z WYJĄTKOWĄ MOCĄ ZDAJE SIĘ PRZEMAWIAĆ BŁĘKIT NIEBA ZIELEŃ LASÓW I PÓL SREBRO JEZIOR I RZEK TU ŚPIEW PTAKÓW BRZMI SZCZEGÓLNIE ZNAJOMO PO POLSKU         JAN PAWEŁ II         ZAMOŚĆ 12.06.1999

Symbolem parku jest konik polski - udomowiony potomek dawnego tarpana, który w stanie dzikim licznie zamieszkiwał okoliczne lasy. Gdy tarpany zostały zagrożone wyginięciem, ostatnie osobniki rozdano mieszkańcom roztoczańskich wsi, którzy krzyżowali je z rasami koni domowych. W ten sposób powstała rasa konia wytrzymałego i łagodnego w obejściu, która była wykorzystana do odbudowy grupy rasowej cechami zbliżonej do tarpana, nazwanej konikiem polskim.
W lesie przylegającym do kompleksu stawów "Echo" utworzono ostoję konika polskiego, gdzie w stanie nautralnym żyje stado kilkunastu koników wraz z przychówkiem. Zalesiony obszar z dostępem do wody na stawach "Echo" oraz w płynącym tędy "Świerszczu" stwarza dobre warunki dla tych zwierząt.
Jest to też atrakcja dla turystów, którzy mogą podziwiać te konie z wydmy i platformy widokowej przy stawach "Echo". Teren ostoi przecina ścieżka spacerowa RPN z Ośrodka Edukacyjno Muzealnego RPN do ulicy Wachniewskiej (kolor zielony). Znajdująca się na tej trasie łąka często gości stado tych sympatycznych zwierząt.
Natomiast w dawnym folwarku Florianka (około 8 km na południe od Zwierzyńca) istnieje Ośrodek Hodowli Zachowawczej Konika Polskiego RPN. Hodowane tutaj konie są następnie dzierżawione lub sprzedawane na zewnątrz. Koniki polskie nadają się do użytkowania w zaprzęgu i pod siodłem a dzięki spokojnemu usposobieniu - koniki są też z powodzeniem wykorzystywane w hipoterapii.
Od niedawna stado koników można również spotkać na stokach Białej Góry położonej 3 km na południe od centrum miasta, w dzielnicy Zwierzyniec - Biały Słup.

Czynione są starania, by wykorzystać hodowane w RPN koniki do lokalnej rekreacji. Docelowo ujeżdzone koniki będą dostępne we Floriance i przy osadzie Rybakówka. Są również możliwości wynajęcia bryczki (w zimie sań) do przyjemnej przejażdżki po okolicy.

STRUKTURA RPN

Struktura organizacyjna Roztoczańskiego Parku Narodowego pokrótce przedstawia się następująco:

• Dyrekcja RPN - mieści się w zabytkowym "Pałacu plenipotenta" przy ul. Plażowej 2 w Zwierzyńcu.
• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - Zwierzyniec, ul. Plażowa 3 - jest to centrum wystawowe Roztoczańskiego Parku Narodowego oraz główny punkt informacji turystycznej na terenie parku. W ośrodku istnieje możliwość zorganizowania zajęć edukacyjnych lub konferencji; znajdują się tu księgarnia oraz biblioteka; czynne są wystawy stałe i okresowe. Tutaj też jest węzeł szlaków turystycznych i ścieżek spacerowych prowadzących przez park (w OEM można nabyć bilety wstępu do parku).
• Stacja Bazowa Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego "Roztocze" oraz Roztoczańskie Centrum Naukowo-Edukacyjne (RCNE) - Zwierzyniec, Biały Słup (około 3,5 km na południowy wschód od centrum miasta) - jest to placówka badawcza z zapleczem laboratoryjnym, dydaktycznym i konferencyjnym; okazjonalnie organizuje pokazy i wystawy. Głównym zadaniem stacji jest realizacja oraz koordynacja projektów badawczych realizowanych na terenie parku a także kontrola wybranych parametrów chemicznych i fizycznych, na podstawie których możliwa jest ocena kondycji i zagrożeń środowiska przyrodniczego Roztocza.
• Ośrodek Hodowli Zachowawczej (OHZ) - osada Florianka (około 8 km na południe od centrum Zwierzyńca) - zajmuje się hodowlą stajenną oraz rezerwatową konika polskiego oraz ras rodzimych owiec i bydła. Efekt tych działań to stado koników polskich w ostoi przy stawach "Echo" oraz na pastwiskach i w stajniach w osadzie Florianka.
• Izba Leśna - osada Florianka - jest to dawna leśniczówka pracownika leśnego Ordynacji Zamojskiej zbudowana w połowie XIX wieku wraz z budynkami gospodarczymi. Po gruntownym remoncie udostępniono zwiedzającym pomieszczenia kancelaryjne oraz mieszkalne odnowione w klimacie z okresu Ordynacji Zamojskiej. Dodatkowo w izbie leśnej jest galeria prac znanej malarki Roztocza i działaczki na rzecz ochrony przyrody - Aleksandry Wachniewskiej.
• Rada naukowa parku - jest to zespół opiniodawczo-doradczy, w skład którego wchodzą wybitni ludzie nauki oraz osoby związane z regionem.
• Obszary ochrony czynnej i biernej - łącznie około 8500 ha powierzchni Roztocza o szczególnej wartości przyrodniczej.

FORMY OCHRONY PRZYRODY

Według obowiązującego prawa, w parku narodowym obowiązują dwie formy ochrony przyrody:

• ochrona ścisła (bierna), która ma na celu ochronę naturalnie zachodzących procesów przyrodniczych; na takich terenach działania służb parku ograniczają się jedynie do ochrony obszaru przed szkodliwą i nieprawną działalnością człowieka oraz rejestracji naturalnych zmian przyrodniczych;
• ochrona częściowa (czynna), w ramach której dopuszczalne są działania mające na celu zachowanie ekosystemu w określonym stanie a także usuwanie elementów obcych pierwotnemu lub pożądanemu stanowi tego obszaru.

Tak więc miejsca z pozoru wyglądające na zaniedbane, które można napotkać podczas wędrówki przez Roztoczański Park Narodowy, w rzeczywistości są obszarami ochrony ścisłej, a klimat tych wyjątkowych miejsc - według opinii fachowców - przypomina pierwotną puszczę.
Tak jest między innymi na Bukowej Górze, przez którą prowadzi ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna koloru zielonego oraz w dawnym rezerwacie Jarugi - w północnej części parku, na trasie czerwonego szlaku pieszego - partyzanckiego.

Roztoczański Park Narodowy posiada około 1000 ha obszarów ochrony ścisłej i 7300 ha obszarów ochrony częściowej.
Pozostałą część zajmują tereny zabudowane i użytkowane rolniczo.
Obszarami ochrony ścisłej i częściowej administrują obwody ochronne, których na terenie RPN jest sześć.

Dodatkowo utworzono otulinę parku - jest to obszar o szerokości około 5 km przylegający do granic parku o łącznej powierzchni około 38000 ha, na którym działania człowieka nie mogą mieć negatywnego wpływu na park.

FAUNA I FLORA RPN

FAUNA. Rozległy teren leśny RPN wraz z przylegającą do Parku Puszczą Solską stwarzają dobre warunki dla żyjących ma tym terenie zwierząt.
Z uwagi na możliwości migracyjne zwierząt, poszczególne ich gatunki są w większości przypadków charakterystyczne dla całego Roztocza.
Na terenie parku można spotkać sarny, jelenie, dziki, rzadziej łosie i daniele. Stwierdzono też istnienie wilków oraz rysiów. Bardzo popularny na obszarze parku stał się lis.
Nad wodami występują wydry, dobrze zaaklimatyzował się bóbr, którego pierwsze osobniki sprowadzono do RPN pod koniec lat 70. XX w. Ślady działalności bobra można spotkać na pniach drzew okalających staw "Kościelny" w Zwierzyńcu i nad Wieprzem w parku środowiskowym.
Żyje na terenie RPN wspomniany wcześniej konik polski a ostatnio sprowadzono do parku owce i bydło - zwierzęta hodowlane tak zwanych ras rodzimych.

Latające na parkiem ptaki to m.in. mysikrólik, kilka odmian dzięcioła, muchołówka, paszkot, świergotek drzewny oraz bardzo popularna sójka.
Są też ptaki drapieżne: orlik krzykliwy, myszołów, trzmielojad, jastrząb, krogulec, kobuz i pustułka oraz drapieżniki nocne - sowy.

Żmija zygzakowata, zaskroniec, padalec (można tu spotkać jego odmianę turkusową), jaszczurka zwinka i żyworodna - to najpopularniejsze gady na terenie RPN. Obserwuje się pojedyncze okazy żółwia błotnego.
Na obecnym obszarze parku występował kiedyś największy przedstawiciel wśród polskich gadów - wąż Eskulapa. Jednak od dłuższego czasu nie udało się potwierdzić obecności tego węża.
Wśród płazów występują: kumak nizinny, ropucha szara i zielona, rzekotka drzewna i kilka gatunków innych żab.

W wodach żyją: pstrąg potokowy, śliz, piskorz. Popularny jest karp, lin, karaś i szczupak.

Najliczniejszą, ale chyba najmniej widoczną grupę zwierząt w RPN stanowią bezkręgowce: ślimaki, ważki, chrząszcze, motyle i inne.

FLORA. Lasy zajmują około 95% powierzchni parku.
Do największych pod względem powierzchni obszarów leśnych należą: buczyna karpacka, bór sosnowy, wyżynny bór jodłowy, mieszany bór dębowo-sosnowy z bukiem, grąd lipowo-grabowy a w pobliżu rzek, strumieni i zbiorników wodnych - łęg i ols.
Niewielkie powierzchnie parku zajmują torfowiska i łąki.

Znawcy botaniki spotkają tutaj wiele unikalnych okazów roślin.
Prowadzone na terenie parku badania wykazały występowanie ponad 60 gatunków roślin rzadkich.
Są wśród nich tojad dzióbaty, czosnek niedźwiedzi, zanokcica murowa, rosiczka długolistna, obuwik pospolity.

Należy pamiętać o tym, że wszelka działalność naukowo-badawcza w Roztoczańskim Parku Narodowym wymaga zgody dyrekcji parku.

TURYSTYKA W RPN

Granice Roztoczańskiego Parku Narodowego są oznaczone czerwonymi tablicami informacyjnymi.

Wstęp do parku narodowego jest dozwolony na podstawie art. 12.1. "ustawy o ochronie przyrody", który brzmi następująco: "Obszar parku narodowego jest udostępniany w celach naukowych, edukacyjnych, kulturowych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych w sposób, który nie wpłynie negatywnie na przyrodę w parku narodowym".

Zasady zwiedzania oraz innej działalności na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego, wysokość opłat pobieranych za udostępnianie parku, szczegółowo opisuje regulamin parku, który zatwierdza Dyrektor RPN.

Najważniejsze postanowienia regulaminu Roztoczańskiego Parku Narodowego:

1. Zwiedzanie RPN może się odbywać wyłącznie wyznaczonymi drogami, szlakami i ścieżkami w okresie od wschodu do zachodu słońca.
   
2. Zwiedzanie parku ścieżkami poznawczymi w grupach większych niż 10 osób wymaga opieki przewodnika posiadającego licencję wydaną przez Dyrektora RPN.
   
3. Za wstęp na niektóre ścieżki poznawcze i ścieżkę rowerową do Florianki pobierane są opłaty.

Obecnie na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego obowiązują następujące opłaty:

1. Jednorazowa karta wstępu na teren RPN - 4,- zł (normalna); 2,- zł ulgowa.
   
2. Tygodniowa karta wstępu - 15,- zł.

Opłaty pobierane są za wstęp na ścieżkę na Bukową Górę oraz na trasę rowerową do Florianki.

Nie pobiera się opłat za korzystanie z tranzytowych szlaków turystycznych przecinających teren RPN.

Ważną rolę w upowszechnianiu idei ochrony przyrody na terenie RPN pełni Ośrodek Edukacyjno-Muzealny Roztoczańskiego Parku Narodowego (OEM RPN) znajdujący się w Zwierzyńcu przy ulicy Plażowej 3.
W Ośrodku można uzyskać wszelkie informacje dotyczące turystyki na terenie RPN i Roztocza, zwiedzić ciekawą wystawę i nabyć karty wstępu oraz wydawnictwa dotyczące RPN i Roztocza.

Obok etatowych pracowników służb parku narodowego, w okresie letnim turyści na pewno zobaczą umundurowanych strażników na koniach.

Strażnicy konni w parku to miłośnicy przyrody i koni z Lublina, którzy należą do Stowarzyszenia Roztoczańska Konna Straż Ochrony Przyrody (RK SOP).

W okresie letnim - społecznie i głównie konno - patrolują teren RPN.
Jako miłośnicy koni szkolą nowych adeptów jeździectwa oraz kultywują tradycje kawaleryjskie. Organizacja nosi imię 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich, który podczas kampanii wrześniowej wsławił się szarżą pod Krasnobrodem, zadając duże straty dywizji niemieckiej.

Przyjęcie kandydata w szeregi straży a następnie możliwość występowania w jej barwach podczas patroli konnych i uroczystości traktowane jest jako ważne wyróżnienie.

Organizację wspomagają również jej sympatycy.

Roztoczański Park Narodowy proponuje następujące ścieżki przyrodniczo-poznawcze oraz trasę rowerową:

Ścieżki mające swój początek przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym RPN w Zwierzyńcu:
1. Ścieżka do stawów "Echo" (kolor czarny): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - stawy "Echo" (dostępna dla wózków inwalidzkich i rowerów); 1,2 km.
2. Ścieżka do stawów "Echo" - "Po wydmie" (kolor niebieski): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - stawy "Echo"; 1,5 km.
3. Ścieżka na Bukową Górę (kolor zielony): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - pomnik Leśników - Bukowa Góra - Sochy; 2,6 km.
4. Ścieżka na Piaseczną Górę (kolor żółty): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - ul. Ordynacji Zamojskiej - ul. Szkolna - Piaseczna Góra - pomnik Leśników - stawy "Echo"; 3,2 km.
5. Ścieżka do ul. Wachniewskiej (kolor zielony): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - ostoja konika polskiego - most na rzece Świerszcz - "Zwierzyńczyk" - ul. Wachniewskiej; 0,7 km.
6. Trasa rowerowa "Do Florianki" (kolor żółty): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - stawy "Echo" - osada "Rybakówka" - przejazd kolejowy przy "Malowanym Moście" - Florianka - Górecko Stare; 13 km.

Ścieżki na terenie Florianki:
7. Florianka: ścieżka dendrologiczna po dawnej szkółce leśnej (kolor zielony).
8. Florianka: ścieżka krajobrazowa (kolor czerwony).
   We Floriance bierze początek szlak turystyczny pieszy im. A. Wachniewskiej (tzw. obwodnica parku - kolor zielony, długość 67 km - z Florianki przez Tereszpol, Górecko Kościelne, Lasowce, Bondyrz do Zwierzyńca)
   oraz przecina osadę szlak pieszy "Krawędziowy" (kolor czerwony - ze Zwierzyńca przez Górecko Kościelne, Józefów do Suścia).

Ścieżka przy drodze Zwierzyniec-Biłgoraj, około 5 km na zachód od Zwierzyńca w pobliżu masztu radiowego, przy ostatnim zakręcie przed wzniesieniem:
9. Ścieżka historyczno-przyrodnicza do Wzgórza Polak (kolor czerwony): bramka wjazdowa na łuku ostatniego zakrętu przed wzniesieniem przy drodze do Biłgoraja (vis-a-vis restauracji) - pomnik powstańców styczniowych na Wzgórzu Polak - bramka wjazdowa; 4,2 km.
   Przez Wzgórze Polak prowadzą również dwa inne szlaki turystyczne (oba koloru żółtego): pieszy "Roztoczański" relacji: Zwierzyniec - dzielnica Rózin - gajówka Panasówka - Biłgoraj - Bidaczów oraz rowerowy "Pogranicza regionów" relacji: Biłgoraj - Bukownica - Lipowiec - Biłgoraj.

Ścieżka w pobliżu wsi Szewnia Dolna (zjazd do wsi na południowy wschód z drogi Zwierzyniec-Obrocz-Topornica-Zamość, na wysokości wsi Wólka Wieprzecka oraz Skaraszów), około 18 km od Zwierzyńca:
10. Ścieżka historyczno-przyrodnicza do Wojdy (kolor czerwony): Pomnik Powstania Zamojskiego w Szewni - Wojda (pomnik bitwy oddziałów BCh z Niemcami) - Pomnik Powstania Zamojskiego; 8,0 km.
    Przez Wojdę przebiegają też szlaki turystyczne: "Partyzancki"(czerwony), relacji Szperówka-Krasnobród-Krynice oraz zielony im. A. Wachniewskiej, relacji Zwierzyniec-Florianka (tzw. obwodnica parku).

* * *
Okienko, zamknij się!

© Cała strona i poszczególne jej elementy są chronione prawem autorskim