W Zwierzyńcu mają swą siedzibę:

1. Urząd Miasta i Gminy Zwierzyniec.
2. Szkoła Podstawowa im. Dzieci Zamojszczyzny oraz Gimnazjum im. Róży Zamoyskiej.
3. Zespół Szkół Drzewnych i Ochrony Środowiska im. Hetmana Jana Zamoyskiego.
4. Roztoczański Park Narodowy.
5. Nadleśnictwo Zwierzyniec.
6. Parafia Rzymskokatolicka.

Zwierzyniec to ważny ośrodek turystyczno-wypoczynkowy na Roztoczu.

Ciekawe zabytki, interesujące sąsiedztwo z otaczającymi miasto lasami, punktami widokowymi na wzgórzach a także czyste powietrze i cisza nie mącona odgłosami wielkiego przemysłu - czynią Zwierzyniec atrakcyjnym miejscem do wypoczynku.

Zwierzyniec, dzięki stale rozwijanej ofercie dla turystów, stanowi dobrą bazę wypadową do organizowania wycieczek w urocze zakątki Roztocza, Puszczy Solskiej oraz do innych ciekawych miejsc, które warto odwiedzić, będąc w Zwierzyńcu i na Roztoczu.

Położenie Zwierzyńca zachęca do aktywnego wypoczynku.

Mogą to być najpierw krótkie spacery po pełnym zieleni mieście. Dobrze oznakowane i dość łatwe trasy spacerowe (również w wersji "Nordic walking") bezbłędnie zaprowadzą nieco dalej - do malowniczych stawów "Echo" oraz na pobliskie wzniesienia: Bukową Górę, Tartaczną Górę oraz Piaseczną Górę.
Na bardziej wytrawnych turystów czekają liczne szlaki turystyczne piesze oraz rowerowe obejmujące swym zasięgiem całe Roztocze.
Ale jeśli ktoś preferuje bierny wypoczynek, może wybrać plażę na stawach "Echo" lub taras jednej z kilku restauracji w Zwierzyńcu.

W mieście są organizowane cykliczne imprezy kulturalne.
Należą do nich:
- koncerty w czasie "długiego weekendu majowego",
- przegląd orkiestr dętych (na rozpoczęcie wakacji - czerwiec),
- Dni Zwierzyńca (początek lipca),
- koncerty folkowe i country (lipiec),
- Letnia Akademia Filmowa (pierwsza połowa sierpnia) - kina LAF,
- festiwal tradycji i kultury łowieckiej (druga połowa sierpnia),
- seanse Dyskusyjnego Klubu Filmowego (dwie edycje: wiosenna i jesienna).

HISTORIA MIASTA

Zwierzyniec istnieje od 1593 roku

Początki istnienia Zwierzyńca sięgają XVI wieku i są ściśle związane z mężem stanu tamtych czasów - kanclerzem i hetmanem Janem Zamoyskim.

To właśnie tutaj Jan Zamoyski - założyciel i właściciel pobliskiego miasta Zamość - w roku 1593 zbudował z drewna swą wiejską rezydencję, usytuowaną przy obecnej ulicy Browarnej - w sąsiedztwie dzisiejszego stawu "Kościelnego".
A okoliczne lasy, wówczas pełne dzikiego zwierza, otoczono długim na 30 km parkanem - tworząc w ten sposób zwierzyniec, od którego nazwę wzięła powstająca obok dworu miejscowość.

Na przełomie XVIII i XIX wieku obok rezydencji powstały budynki Zarządu Ordynacji Zamojskiej. Stąd sprawowano pieczę nad rozległymi włościami należącymi do Zamoyskich.

Zwierzyniecka siedziba Zamoyskich istniała niemal 200 lat, do połowy osiemnastego wieku. Wtedy to ukończono budowę nowej rezydencji-pałacu położonej koło Szczebrzeszyna, między wsiami Michalów i Bodaczów, którą nazwano Klemensów.
Natomiast Zwierzyniec pozostawał centrum administracyjnym Ordynacji Zamojskiej aż do jej likwidacji w roku 1944.
W okresie istnienia ordynacji (1589-1944) zarządzało nią szesnastu kolejnych ordynatów.

Rezydencjalny a potem urzędniczy charakter miejscowości zaowocował ciekawymi obiektami, które zachowały się w Zwierzyńcu do czasów obecnych. Niektóre z nich otrzymały nawet miano pałacu.

  
Zwierzynieckie "perełki": "Pałac Ordynacji"; "Kościół na wodzie"; "Pałac plenipotenta"

Staw "Kościelny" i odrestaurowany "zwierzyńczyk" wraz z ciągnącym się hen, w głąb lasu kanałem na strumieniu Świerszcz, po którym na wzór wenecki pływały niegdyś gondole - są efektem modnego w okresie baroku założenia ogrodowo-pałacowego rezydencji.
Niezwykle interesujący jest barokowy "kościół na wodzie" zbudowany w połowie XVIII wieku na jednej z wysp stawu.
Równie ciekawy jest "pałac plenipotenta" z końca XIX wieku (obecnie siedziba dyrekcji Roztoczańskiego Parku Narodowego) a obok niego willa "Borowianka" - położone na stoku potężnej zalesionej wydmy.
I jeszcze kompleks budynków zarządu ordynacji z wyróżniającym się "pałacem administracji".

 
"Zwierzyńczyk"

Aktywna działalność kolejnych ordynatów umożliwiała rozwój miejscowości. Powstawały zakłady przemysłowe a Zwierzyńcowi przybywało mieszkańców.

 
Zwierzynieccy harcerze - lata trzydzieste XX wieku.

Dziedzictwem dawnej osady jest 200-letni browar, mocno zmienione wymogami nowych czasów fabryka mebli i młyn wodny, nieczynny już tartak oraz towarzyszące im budynki mieszkalne i użyteczności publicznej (zachowały się budynki oberży, szpitala ordynackiego oraz wille i oficyny urzędnicze).
W centrum miasta nadal istnieje park środowiskowy - zlokalizowany na obu brzegach Wieprza, z zabytkową aleją dębową z początku XX wieku wzdłuż prawego brzegu rzeki.

Wyłuszczarnia nasion.
Czynna od początku XX w.

Bywali w Zwierzyńcu wielcy i sławni ludzie.
Do najważniejszych gości należeli królowie: Władysław IV, Jan Kazimierz oraz Jan III Sobieski.
Po pożarze Zamościa schronił się do Zwierzyńca trzeci ordynat - Jan "Sobiepan" Zamoyski, którego postać barwnie opisał w "Potopie" Henryk Sienkiewicz.
W zaciszu zwierzynieckiej rezydencji pracował Stanisław Staszic.
W roku 1831, podczas wyprawy na Wołyń, zatrzymali się w Zwierzyńcu dowódcy powstania listopadowego: generał Józef Dwernicki i kapitan Piotr Wysocki.
W roku 1901 w Zwierzyńcu znalazł schronienie Józef Piłsudski, który tędy podążał do granicy austriackiej.
We wrześniu 1939 roku przez Zwierzyniec prowadził swą brygadę płk Stefan Rowecki, późniejszy komendant główny Armii Krajowej.

Zwierzyniec jest miejscem wielu historycznych wydarzeń. Świadczą o tym liczne w mieście pomniki i tablice pamiątkowe.

Mieszkańcy miasteczka brali aktywny udział w walkach podczas powstania listopadowego i styczniowego.

W mieście zachowały się drewniane budynki koszarowe wojsk austriackich (m.in. przy ul. Kolejowej i Batalionów Chłopskich) a w okolicy widoczne są pozostałości po okopach z obu wojen światowych.

Na szczęście zawieruchy wojenne XIX wieku oraz działania z okresu pierwszej wojny światowej i wojny 1920 nie przyniosły miastu większych strat.

Od pierwszych dni września 1939 roku Zwierzyniec był nękany nalotami niemieckich bombowców, które spowodowały duże straty wśród ludności cywilnej.

Przez miasto przechodziły oddziały wojskowe dwóch polskich armii: "Kraków" i "Lublin".

W Zwierzyńcu zatrzymał się płk Stefan Rowecki ze swoją Warszawską Brygadą Pancerno-Motorową.
W okolicznych lasach odpoczywali żołnierze, którzy następnie brali udział w wielkiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim.
Na skraju lasów zwierzynieckich, przy stacji kolejowej Biały Słup (obecnie stacja Zwierzyniec Towarowy), doszło do zaciętego boju żołnierzy armii "Kraków" z Niemcami. Polacy ponieśli ciężkie straty. W miejscu tych walk pozostał cmentarz poległych i pomnik.

  
Zwierzyniec - Biały Słup: cmentarz wojenny z 1939 roku.

Rannych żołnierzy przyjmował szpital ordynacki. Dodatkowo w zwierzynieckiej szkole podstawowej (starej - obecnie już nie istnieje) utworzono szpital polowy.
Na cmentarzu w pobliżu szkoły, obok mogił żołnierzy poprzedniej wojny światowej, pojawiły się bezimenne groby żołnierzy kampanii wrześniowej. Mogiły uczestników walk zmarłych w szpitalu ordynackim znajdują się na cmentarzu parafialnym.

Okupacja niemiecka 1939-1944.
Ćwiczenia partyzantów

Od początku okupacji hitlerowskiej na terenie Zwierzyńca i w okolicznych lasach zaczęły powstawać organizacje podziemne.
Duże kompleksy leśne sprzyjały działalności partyzanckiej.

Wiele zwierzynieckich mieszkań prywatnych wykorzystywano jako konspiracyjne punkty kontaktowe i kwatery dla członków ruchu oporu.

W tym czasie ponownie pojawił się w Zwierzyńcu Stefan Rowecki "Grot" - jako komendant Armii Krajowej uczestniczył tu w jednym z konspiracyjnych spotkań.

Okupacyjny Zwierzyniec był też miejscem spotkania dwóch utalentowanych młodych poetów wojennego pokolenia - Zdzisława Stroińskiego i Tadeusza Gajcego.
Swoją konspiracyjną działalność prowadzili w Warszawie (obaj brali udział w niefortunnej akcji składania kwiatów pod pomnikiem Kopernika w Warszawie w maju 1943 r., potem obaj zginęli w Powstaniu Warszawskim).

Patriotyczna postawa mieszkańców Zwierzyńca była powodem wielu aresztowań oraz innych represji ze strony okupanta.

W Zwierzyńcu utworzyli Niemcy obóz pracy dla jeńców francuskich, który następnie przekształcili w obóz przejściowy dla wysiedlanej ludności Zamojszczyzny.

Obozowa rzeczywistość była szczególnie okrutna dla dzieci, które chore, niedożywione i często osierocone przez swoich bliskich były dodatkowo narażone na wywiezienie do Rzeszy celem zniemczenia.
Z pomocą dla uwięzionych w obozie ludzi pośpieszył ostatni ordynat, imiennik wielkiego hetmana - Jan Zamoyski wraz ze swoją żoną, Różą.
Dzięki nim zorganizowano pomoc żywnościową dla osadzonych oraz uzyskano zgodę na zwolnienie z obozu najmłodszych dzieci.
W tych działaniach aktywnie uczestniczyli mieszkańcy Zwierzyńca. Wiele zwierzynieckich rodzin przygotowywało posiłki dla więźniów obozu przejściowego oraz przygarnęło osierocone maluchy.

Dzieci Zamojszczyzny
Pomnik obok kościoła parafialnego

W lipcu 1944 roku Niemcy zaciekle bronili Zwierzyńca, który był dla nich ważnym węzłem komunikacyjnym podczas odwrotu przed nacierającymi wojskami radzieckimi.
Wolność - odzyskaną w dniu 26 lipca - miasto okupiło ogromnymi zniszczeniami. Znaczna część drewnianej zabudowy Zwierzyńca spłonęła.

Pierwsze lata po wojnie to niespokojny czas również dla Zwierzyńca i okolic.
Wtedy ponownie miały miejsce represje wobec uczestników ruchu oporu należących przeważnie do Armii Krajowej - tym razem ze strony sowieckich wyzwolicieli i nowych władz.
Zlikwidowano Ordynację Zamojską.

To spowodowało, że w Zwierzyńcu przeprowadzono akcje odwetowe przeciwko najbardziej gorliwym i znienawidzonym funkcjonariuszom władzy komunistycznej.

Za kulminacyjny moment wydarzeń tamtych czasów na terenie Zwierzyńca można uznać obławę Urzędu Bezpieczeństwa przeprowadzoną w lipcu 1952 roku, w której zginął założyciel niepodległościowej organizacji "Kraj" - Zenon Sobota.
Związani z tą organizacją mieszkańcy Zwierzyńca zostali aresztowani a ci, którym udało się pozostać na wolności, musieli się ukrywać.

W następnych latach Zwierzyniec pozostawał niewielką osadą przemysłową oraz siedzibą gminy i nadleśnictwa.

W zabudowaniach niegdysiejszego zarządu ordynacji utworzono średnią szkołę zawodową o profilu leśnym.
Tartak, fabryka mebli, browar, kolej, składnice drewna - to główne miejsca zatrudnienia mieszkańców Zwierzyńca.
Dzięki walorom przyrodniczym Zwierzyniec stał się też cenioną miejscowością letniskową.

Po roku 1989 turystyka i wypoczynek wraz z całą potrzebną do tego infrastrukturą zdają się mieć dla Zwierzyńca znaczenie pierwszorzędne.

Dla upamiętnienia tragicznych wydarzeń ostatniej wojny miejscowa szkoła podstawowa nosi imię Dzieci Zamojszczyzny a imię Róży Zamoyskiej - gimnazjum.
Los niewinnych dzieci obozu przejściowego upamiętnia również zwierzyniecki kościół parafialny, obok którego znajduje się też pomnik ofiar obozu i jeńców francuskich oraz pomnik żołnierzy Armii Krajowej.
Pamięci leśników - poległych w latach 1939-1956 - poświęcony jest pomnik położony w lesie, na południe od centrum miasta (na trasach ścieżek poznawczych na Bukową Górę i na Piaseczną Górę).

Pomnik Leśników
Położony w lesie, na południe od centrum miasta

Miastu bardzo bliskie są idee ochrony przyrody.

Założony przez Zamoyskiego w XVI wieku rezerwat dla zwierząt - zwierzyniec, który obejmował znaczne obszary leśne wokół rezydencji oraz niewielki "zwierzyńczyk", znajdujący się na tyłach siedziby Zamoyskich - świadczą o tym, że troska o środowisko naturalne ma w Zwierzyńcu długoletnią tradycję.
W latach 30. XX wieku ustanowiono pierwszy rezerwat przyrody na Bukowej Górze.
Po wojnie w sąsiedztwie Zwierzyńca powstały kolejne rezerwaty.
Czyniono też starania, by w okolicy Zwierzyńca utworzyć park narodowy.
Zasługiwały na to szczególne walory przyrodnicze tych terenów, m.in buczyna karpacka na Bukowej Górze.

Działania te okazały się skuteczne - od roku 1974 istnieje Roztoczański Park Narodowy z siedzibą w Zwierzyńcu.

Wielkim orędownikiem ochrony przyrody i powstania parku narodowego była Aleksandra Wachniewska (1902-1989) - urodzona w pobliskiej Floriance malarka Roztocza, przyrodnik i nauczycielka młodych adeptów leśnictwa w zwierzynieckiej szkole leśnej.

A kolejną ważną datą w historii Zwierzyńca jest 1 stycznia 1990 roku - tego dnia Zwierzyniec otrzymał prawa miejskie.
W granicach miasta znalazła się m.in. pobliska wieś Rudka istniejąca jeszcze przed powstaniem wiejskiej rezydencji Zamoyskich.

TURYSTYKA W ZWIERZYŃCU

Jak już wiadomo, Zwierzyniec to dobre miejsce dla miłośników aktywnego wypoczynku.
Jednocześnie miasto stanowi ważny węzeł w regionalnej sieci szlaków turystycznych pieszych i rowerowych, które prowadzą przez najciekawsze tereny Roztocza, wybrane przez znawców tego regionu.
Roztoczański Park Narodowy także przygotował kilka ścieżek przyrodniczo-poznawczych, które znakomicie nadają się do odbycia niedługich spacerów w pobliżu miasta.

Miasto Zwierzyniec znajduje się również na trasie WSCHODNIEGO SZLAKU ROWEROWEGO, którego trasa wiedzie z Elbląga przez Podlasie, ZWIERZYNIEC, Przemyśl, Kielce do Sielpi Wielkiej w gminie Końskie.

Do miejsc, gdzie w Zwierzyńcu szlaki turystyczne krzyżują się lub biorą początek należą:

• stacja kolejowa we wschodniej części miasta - w pobliżu zalewu Rudka,
• deptak - skrzyżowanie ulic Wachniewskiej i Browarnej, na styku Stawu Kościelnego i parku środowiskowego,
• "zwierzyńczyk" - przy mostku w połowie "długiego kanału" - początek i koniec tras "nordic walking",
• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny Roztoczańskiego Parku Narodowego (OEM RPN) przy ulicy Plażowej.

W Zwierzyńcu biorą początek następujące szlaki turystyczne:

1. Szlak pieszy "Roztoczański" (kolor żółty): stacja PKP - ul. Wachniewskiej - ul. Lipowa (wzdłuż prawego brzegu Wieprza) - dzielnica "Rózin" - Wzgórze Polak - Lipowiec - Bidaczów; 52 km.
2. Szlak pieszy "Krawędziowy" (kolor czerwony): stacja PKP - ul. Browarna - stawy "Echo" - Sochy - Florianka - Górecko Kościelne - Hamernia - Susiec; 52 km.
3. Szlak pieszy "Łącznikowy" (kolor czarny): deptak - park środowiskowy - kościół parafialny - Turzyniec - Góra Dąbrowa - Lipowiec; 12 km.
4. Ścieżka spacerowa (kolor niebieski): deptak - park środowiskowy - ul. Partyzantów - Tartaczna Góra - dzielnica Rudka - leśne obrzeża miasta - kościół parafialny przy ulicy Zamojskiej; 11 km.
5. Szlak pieszy im. Aleksandry Wachniewskiej (tzw. obwodnica parku - kolor zielony): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - zalew "Rudka" - dzielnica Rudka - Bondyrz - Górecko Kościelne - Florianka; 67 km

Miasto przecinają dwa inne szlaki turystyczne:

1. Szlak pieszy "Centralny" (kolor niebieski) relacji: Szastarka - Radecznica - Zwierzyniec (83 km) i dalej Zwierzyniec - Obrocz - Lasowce - wzgórze Wapielnia - Bełżec - Horyniec (114 km).
   
2. "Centralny Szlak Rowerowy Roztocza" (kolor czerwony) relacji: Kraśnik - Radecznica - Szczebrzeszyn - Zwierzyniec (101 km) i dalej Zwierzyniec - Sochy - Józefów - Hrebenne (przejśćie graniczne) - Lwów (Ukraina) (160 km).

Roztoczański Park Narodowy proponuje następujące ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne w pobliżu Zwierzyńca oraz trasę rowerową:

1. Ścieżka dojściowa do stawów "Echo" (kolor czarny): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - stawy "Echo" (dostępna dla wózków inwalidzkich i rowerów); 1,2 km.
   
2. Ścieżka do stawów "Echo" - "Po wydmie" (kolor niebieski): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - stawy "Echo"; 1,5 km.
   
3. Ścieżka na Bukową Górę (kolor zielony): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - pomnik Leśników - Bukowa Góra - Sochy; 2,6 km.
   
4. Ścieżka na Piaseczną Górę (kolor żółty): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - ulica Ordynacji Zamojskiej - Piaseczna Góra - pomnik Leśników - stawy "Echo"; 3,2 km.
   
5. Ścieżka do ul. Wachniewskiej (kolor zielony): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - ostoja konika polskiego - rzeka Świerszcz - "Zwierzyńczyk" - ul. Wachniewskiej; 0,7 km.
6. Szlak rowerowy "Do Florianki" (kolor żółty): Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN - Stawy "Echo" - Rybakówka - "Malowany Most" - Florianka - Górecko Stare; 13 km.

Wędrówka po niektórych szlakach wytyczonych na terenie RPN (obecnie są to trasy na Bukową Górę - zielona i trasa rowerowa do Górecka Starego przez Floriankę - żółta) jest możliwa po wykupieniu kart wstępu a przy większych grupach turystów (powyżej 10 osób) wymaga też opieki licencjonowanego przewodnika RPN (szczegółowe i aktualne informacje w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym RPN).
Nie dotyczy to tranzytowych szlaków turystycznych (czerwony - "Krawędziowy", niebieski - "Centralny", zielony - "A. Wachniewskiej") oraz ścieżek dojściowych do stawów "Echo" (niebieska i czarna) i do ul. Wachniewskiej (zielona).

Natomiast kolor znakowania trasy turystycznej nie oznacza stopnia trudności tego szlaku.

ZWIERZYNIEC Z GÓRY

Zwierzyniec z góry:
widok od zachodu - ze wzgórza w dzielnicy Rózin.

Zwierzyniec - położony w dolinach rzek Wieprz i Świerszcz - otoczony jest wzgórzami.
Dzięki temu panoramę Zwierzyńca można podziwiać z punktów widokowych znajdujących się na pobliskich wzniesieniach.

Biała Góra w dzielnicy Biały Słup -
widok w kierunku Zwierzyńca od południa.

Najbliższe z nich to Tartaczna Góra położona w dzielnicy Rudka, na wschód od centrum miasta. Najłatwiej dotrzeć na nią, idąc ulicą Partyzantów w kierunku wschodnim. Około 300 m za przejazdem kolejowym w Rudce jest tabliczka kierunkowa na wzgórze. Na tym wzniesieniu znajduje się wieża widokowa.
Przez górę prowadzi zielony szlak pieszy im. A. Wachniewskiej i niebieska ścieżka spacerowa.
Kolejne wzniesienie widokowe to Piaseczna Góra położona na terenie parku narodowego, na południowy zachód od centrum miasta. Prowadzi do niej ścieżka przyrodniczo-poznawcza koloru żółtego.
Trzecia interesująca góra w pobliżu Zwierzyńca to Bukowa Góra - na południe od centrum miasta i również na terenie parku narodowego - ale z panoramą na południową krawędź Roztocza i pobliską wieś Sochy.
Na Bukową Górę prowadzi ścieżka przyrodniczo-poznawcza koloru zielonego.

"Zwierzyniec wzdłuż wzgórz" - to propozycja nieco dłuższego spaceru, którego trasa wiedzie przez wymienione góry.

Zwierzyniec jest również widoczny ze wzniesień bardziej odległych od centrum miasta: od strony zachodniej w dzielnicy Rózin i z Góry Dąbrowa, od północy z Pól Żurawnickich i od południowego wschodu w dzielnicy Biały Słup.

STAWY "ECHO"

Stawy "Echo"

Stawy "Echo" - należące do Roztoczańskiego Parku Narodowego - to jedno z ciekawszych leśnych miejsc w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Zwierzyniec, które warto odwiedzić.

Dawniej stawy "Echo" wchodziły w skład kompleksu rybnych stawów hodowlanych. Obecnie jest to ostoja ptactwa oraz miejsce wypasu żyjącego w stanie naturalnym konika polskiego.

Stawy położone są w lesie, na południe od centrum miasta, przy drodze stanowiącej przedłużenie ulicy Plażowej, która zaczyna się bezpośrednio za zwierzynieckim browarem i prowadzi na południe - najpierw obok Ośrodka Edukacyjno-Muzealnego RPN, po 1,5 km mija stawy "Echo" i dalej wiedzie do wsi Sochy u podnóża Bukowej Góry.

Północna część stawów "Echo" styka się z piaszczystą wydmą, dzięki której powstała plaża a przy niej w sezonie letnim czynne jest kąpielisko.
Mając na uwadze wygodę i bezpieczeństwo wypoczywających, przez las wytyczono dwie ścieżki dojściowe do stawów zaczynające się w pobliżu Ośrodka Edukacyjno-Muzealnego RPN przy ul. Plażowej. Najkrótsza jest ścieżka oznaczona kolorem czarnym. Możliwy jest na niej ruch rowerów i wózków inwalidzkich.
Druga ścieżka, koloru niebieskiego, prowadzi do stawów grzbietem wydmy, z której można podziwiać dolinę leśnego strumienia Świerszcz.
Na zachodnim skraju plaży wybudowano platformę widokową. Tam też usytuowany jest parking. Około 500 m dalej na południe jest niewielka wieża widokowa, do której prowadzi deptak wzdłuż szosy asfaltowej. Z wieży widokowej można obserwować licznie gnieżdżące się nad stawami ptactwo oraz pasące się koniki polskie.

KONIK POLSKI

Koniki polskie w zaprzęgu

W lasach otaczających Zwierzyniec żyły niegdyś dzikie konie - tarpany. Ostatnie osobniki tej ginącej rasy rozdano w XIX wieku okolicznym włościanom. Ci skrzyżowali je z końmi domowymi. W ten sposób powstała nowa rasa konia - wytrzymałego na trudy i łagodnego.
Konie te stały się podstawą do odbudowy rasy o cechach zbliżonych do dawnego tarpana. Efektem tych działań są koniki polskie - zwierzęta żyjące w stadzie na wolności.
Od roku 1982 w sąsiedztwie Zwierzyńca ponownie można spotkać dzikie konie.
Na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego utworzono ostoję konika polskiego, położoną na obszarach leśnych na południowy wschód od Zwierzyńca. Teren ostoi styka się ze "zwierzyńczykiem" oraz ze stawami "Echo".
Koniki można podziwiać z plaży oraz ze ścieżek poznawczych prowadzących wzdłuż ogrodzenia ostoi (ścieżka "Po wydmie" koloru niebieskiego oraz oznaczona kolorem zielonym ścieżka do ulicy Wachniewskiej, która prowadzi obok wielkiej łąki nad Świerszczem gdzie często pasą się koniki).
Co prawda konie te żyją pod czujnym okiem służb parku, ale warunki bytowania są zbliżone do naturalnych: ostępy leśne i polany, zasoby wodne stawów "Echo" i strumienia Świerszcz. W okresie zimowym koniki są dokarmiane.
Stado koników jest również wypasane na stokach Białej Góry w Zwierzyńcu - Biały Słup.
Natomiast we Floriance, około 8 km na południe od Zwierzyńca, istnieje Ośrodek Hodowli Zachowawczej Konika Polskiego. Konie z ośrodka są przygotowywane do pracy w zaprzęgu, pod siodłem oraz do hipoterapii.

FLORIANKA

Izba leśna we Floriance

Florianka to zagubiony w lesie dawny folwark Ordynacji Zamojskiej z połowy XIX wieku - obecnie osada leśna na terenie RPN.
Była tu prowadzona m.in. szkółka leśna, w której uprawiano i czyniono próby adaptacyjne różnych gatunków roślin sprowadzanych z odległych zakątków Europy oraz innych kontynentów.
Do dzisiaj zachowały się zabudowania folwarczne oraz potężny dąb - Florian. Na terenie dawnej szkółki leśnej nadal rosną ciekawe okazy drzew i krzewów.

Florianka, dzięki swemu położeniu w głębi lasu, podczas II wojny światowej była ważnym miejscem dla konspiracyjnej działalności lokalnych oddziałów partyzanckich.
Na pobliskich polach przyjmowano alianckie zrzuty ze sprzętem wojennym dla walczących żołnierzy podziemia.

Florianka położona jest niedaleko Zwierzyńca, w odległości 8 km na południe od miasta.
Prowadzi do niej wygodna droga leśna, dodatkowo oznaczona żółtymi znakami szlaku rowerowego prowadzącego przez Floriankę do Górecka Starego.
Do Florianki można dotrzeć pieszo, rowerem lub zaprzęgiem konnym po uprzednim uzgodnieniu ze służbami parku (Ośrodek Edukacyjno-Muzealny RPN).

Dla zwiedzających udostępniono Izbę Leśną ulokowaną w dawnym budynku urzędnika leśnego ordynacji (zwiedzanie w sezonie letnim w soboty i niedziele, inne terminy do uzgodnienia w OEM RPN).
We Floriance urodziła się Aleksandra Wachniewska - malarka, przyrodnik i nauczycielka znana w Zwierzyńcu i poza jego granicami. W izbie leśnej znajduje się galeria prac tej artystki.
Po szkółce leśnej prowadzi ścieżka poznawcza oraz ścieżka widokowa po wzgórzu.

We Floriance istnieje Ośrodek Hodowli Zachowawczej Konika Polskiego, do osady sprowadzono owce.
Przy odrobinie szczęścia, na chwilę przed zmierzchem można zaobserwować pasącą się na trawiastych połaciach zwierzynę płową.
Bywają też widoczne przemykające gdzieś popod lasem lisy oraz inne zwierzęta.

"Kot florianiecki"...

W osadzie bierze początek zielony szlak turystyczny pieszy im. Aleksandry Wachniewskiej (tzw. obwodnica parku), który prowadząc obrzeżami RPN (przez Górecko Kościelne, Lasowce, Bondyrz), po 67 km dociera do Ośrodka Edukacyjno-Muzealnego RPN w Zwierzyńcu.
Przez Floriankę prowadzi też czerwony szlak pieszy "Krawędziowy" relacji Zwierzyniec- Sochy - Florianka - Górecko Kościelne - Józefów - Susiec oraz żółta trasa rowerowa ze Zwierzyńca do Górecka Starego.
Na początku osady zlokalizowano wiatę dla turystów.
Planowane jest szersze wykorzystanie osady pod względem rekreacyjno-wypoczynkowym. Już dziś istnieje możliwość zorganizowania ogniska i wynajęcia zaprzęgu konnego. Docelowo będą oferowane miejsca noclegowe i szkółka jeździecka na konikach polskich.

KOMUNIKACJA DROGOWA I KOLEJOWA

KOMUNIKACJA DROGOWA. Zwierzyniec leży przy drodze nr 858, na trasie Zamość - Szczebrzeszyn - Biłgoraj - schemat głównych dróg na Roztoczu.

Trasa ta jest obsługiwana przez liczne pojazdy komunikacji PKS, lokalnej firmy przewozowej "Autonaprawa" oraz busy prywatne.

Przez Zwierzyniec prowadzą trasy autobusów dalekobieżnych PKS relacji:

1. Zamość - Zwierzyniec - Biłgoraj - Kielce - Łódź.
2. Zamość - Zwierzyniec - Biłgoraj - Katowice.
3. Zamość - Zwierzyniec - Biłgoraj - Kraków.
4. Zamość - Zwierzyniec - Biłgoraj - Rzeszów.
5. Lublin - Zwierzyniec - Józefów - Tomaszów Lubelski.

KOMUNIKACJA KOLEJOWA. Stacja kolejowa Zwierzyniec połoźona jest we wschodniej części miasta, na przedłużeniu ulicy A. Wachniewskiej.
Stacja Zwierzyniec Towarowy (w dzielnicy Biały Słup) obecnie nie jest wykorzystywana w ruchu pasażerskim.

Na stacji Zwierzyniec - w zależności od obowiązującego rozkładu jazdy - bywają odprawiane pociągi pasażerskie w kieunkach: Kraków, Katowice oraz Zamość, Lublin.
W sezonie wakacyjnym i podczas świąt uruchamiane są połączenia z Lublina i Zamościa do wybranych miejscowości na Roztoczu jak Józefów Roztoczański, Susiec, Hrebenne, Werchrata czy Horyniec.

Duża dynamika zmian komunikacji pasażerskiej wymaga, aby przed podróżą sprawdzić aktualność danego połączenia kolejowego lub autobusowego ze Zwierzyńcem.

Orientacyjne odległości drogowe ze Zwierzyńca do wybranych miast:

• Zwierzyniec - Zamość, 33 km
• Zwierzyniec - Biłgoraj, 20 km
• Zwierzyniec - Tomaszów Lubelski, 45 km
• Zwierzyniec - Kraków, 290 km
• Zwierzyniec - Lublin, 100 km
• Zwierzyniec - Rzeszów, 125 km
• Zwierzyniec - Warszawa, 260 km

OBSŁUGA TURYSTYCZNA

W Zwierzyńcu istnieją dwa główne punkty informacji turystycznej:

1. Zwierzyniecki Ośrodek Kultury i Rekreacji, ul. Słowackiego 2, tel. 84 687-26-60.
2. Ośrodek Edukacyjno-Muzealny Roztoczańskiego Parku Narodowego, ul. Plażowa 3, tel.84 687-22-86; 84 687-20-70;

PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA

Zwierzyniec jest siedzibą Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski - ul. Zamojska 30, tel. 84 687 21 40.

Zwierzyniecka parafia została utworzona w roku 1919. Nieco wcześniej, bo w roku 1907, powstał cmentarz grzebalny. Do czasu erygowania parafii istniała kaplica w rezydencji Zamoyskich a od połowy XVIII wieku funkcję kaplicy dworskiej a nastepnie kościoła parafialnego przejął istniejący do dziś "kościółek na wodzie".
W roku 1980 oddano do użytku nowy kościół parafialny.

Obecnie na terenie parafii istnieją cztery kościoły:

1. Kościół parafialny pw. Matki Bożej Królowej Polski w Zwierzyńcu przy ul. Zamojskiej 30.
2. Kościół filialny pw. św. Jana Nepomucena ("kościół na wodzie") w Zwierzyńcu przy ul. Browarnej.
3. Kościół filialny pw. św. Józefa Robotnika we wsi Obrocz.
4. Kościół filialny pw. Miłosierdzia Bożego we wsi Sochy.

  
Kościół parafialny oraz "kościół na wodzie"

W starym kościele na wodzie znajdują się relikwie m.in. św. Klemensa - jako pamiątka konsekracji z 1747 roku.
Natomiast w nowym kościele parafialnym w roku 2012 złożono relikwie papieża Jana Pawła II.

Więcej informacji o historii i bieżącej działalności zwierzynieckiej parafii można znaleźć tutaj.

  
Kościoły filialne: Obrocz  oraz  Sochy